با عشاير ، براي عشاير
با عشاير ، براي عشاير
زندگي عشاير تلخ و شيرين است ، زندگي اين مردم ساده و بي آلايش يك زندگي اسطوره اي است كه در پيچ و خم تاريخ تنها انسان هايي را وابسته خود كرده كه مي توانند .
چشمان عشاير برق مي زند ، برقي كه انسان هاي وابسته به جا و مكان را تحت تاثير قرار مي دهد و باعث مي شود يك لحظه خود را به جاي آنها تصور كنيم ، شايد حتي در تصور يك زندگي عشيره اي موفق نباشيم .
هر چند زندگي در دامن صحرا و طبيعت بكر ، جذاب و دلپذير است اما در زندگي عشيره اي تنها دامن طبيعت و نسيم هاي روح نواز در جريان نيست ، خشم طبيعت در قالب خشكسالي يا سيل ، وزش باد هاي شكننده در جهت چادر هاي نا توان و تهديد هميشگي گرگ هاي درنده را در تصور خود فراموش نكنيم .
در اين ميان زندگي يك انسان آميخته از سلامتي و بيماري است ، تصور كنيد در همين طبيعت بكر دچار بيماري شويد فاصله ي كوچ گاه تا نزديك ترين درمانگاه فرسنگ ها است و اگر علاقه اي به تحصيل داريد بايد آنرا فراموش كنيد زيرا هم اكنون هيچ معلمي براي آموزش سواد رغبت نمي كند با ايل شما همسفر شود .
مشكل در اين چند مورد خلاصه نمي شود زيرا هنوز ديد غير منصفانه برخي افراد را يادآوري نكرده ايم ، برخي از افراد شهرنشين و روستايي به خود جرات مي دهند شما را در راه كوچ مورد آزار و اذيت قرار دهند و شايد تن خسته شما را پس از طي كردن راه بسيار ، مجروح كنند . با اين وجود آيا اگر جزء عشاير بوديم رغبتي به ادامه زندگي عشيره اي در ما باقي مي ماند ؟!آيا اين همه مشكلات باعث نمي شد از مقام توليد كنندگي و پرورش دام به اين بهاي گزاف چشم پوشي كنيم ؟
نه ! در توان ما نيست خود را ، حتي در هيبت يك فرد عشايري تصور كنيم زيرا زندگي اينچنيني تنها از عهده غيرتمردان و دلير زنان بي ادعايي بر مي آيد كه هم اكنون در بسياري از جاده هاي كشورمان مانند ملاير و نهاوند براي بدست آوردن روزي خود در تلاشند .
اين انسان هاي پاك انديش و بي ريا اگر شما را در مسير خود ببينند لبخند مي زنند و بسيار دوستتان دارند ، عشاير كشور ما ايران ، سواد زيادي ندارند درس هم نوع دوستي و وطن پرستي را پيش از اينكه در كتاب ها نوشته شود آموخته اند .
در نگاه مردم جامعه سوم كشورمان برقي آسماني مي درخشد ، در ميان عشاير به خدا نزديك تر مي شويم كه اگر اينگونه نبود 124 هزار پيامبر الهي همگي چوپان نمي بودند .
اين مردمان ، يكي از محورهاي توسعه كشور ما محسوب مي شوند و از سويي ديگر كوچكترين نياز آنها بايد دغدغه اساسي ما تلقي شود . از اهميت حضور اين افراد توانمند حرف بسيار گفته شده اما در اين زمينه همين بس كه عشاير نقش بي بديلي در قدرت اقتصادي كشور داشته و دارند .
با توجه به شرايط اقليمي - جغرافيايي در سرزمين ايران زندگي عشايري توأم با كوچندگي داراي پيشينه تاريخي بسيار طولاني بوده و علاوه بر اينكه تا حدود يك قرن پيش قسمت عمده اي از جمعيت كشور را عشاير تشكيل مي دادند، در صحنه سياسي نيز جمعيت و جوامع عشايري طي قرون متمادي از نقش اجتماعي اقتصادي، قدرت و اقتدار سياسي زيادي برخوردار بوده و در مراحلي از تاريخ حاكميت سياسي ايران و برخي از سرزمينهاي اطراف را نيز در اختيار داشته اند.
دامداري سنتي به همراه كوچ نوعي از زندگي اجتماعي و سازمان توليدي است كه اساس معيشت آن بر بهره برداري از فرآورده هاي دامي، كوچ و جابجايي انسان و دام به منظور استفاده از چراگاه هاي طبيعي در مناطق ييلاقي (سردسير) و قشلاقي (گرمسير) و احتراز از گرما و سرماي شديد است .
اين افراد كمترين هزينه را براي دولت به همراه دارند و حد و مرز خود را خوب مي شناسند ، هر چند برخي افراد سود جو ، ايل راه هاي آنها را مسدود كرده اند و هر سال عرصه را براي حضور آنها در صحنه سود آوري براي كشورمان تنگ تر مي كنند اما خوشبختانه اين افراد همواره سعي دارند خود را با شرايط جديد هر چند سخت همراه كنند ، اما تسليم نشوند .
در چشمان فرزند يك خانواده عشاير اثري از ترس نيست ، فرزند يك ساله آنها به طرز شگفت انگيزي اطراف خود را مي كاود و بدنبال كشف رموز طبيعت اطراف خود ، به راه مي افتد . او خاك وطن را در روز هاي نخستين زندگي خود ، در دست مي فشارد . شايد كساني بگويند كه كودك يك ساله چيزي از اطراف خود به معناي واقعي درنمي يابد اما مي توان اطمينان داد حتي كودك يك خانواده عشاير نيز داراي مقاومتي سرسختانه و روحيه اي عشيره اي در كالبد خود است كه از همان روزهاي اغازين تولد شكوفا مي شود .
هر چند اين كودكان به دليل كمبود امكانات از نعمت فراگيري علم محروم مي شوند اما نمونه هايي وجود دارد كه ثابت مي كند اين كودكان داراي استعدادهاي بلقوه اي در فراگيري علم بوده و در صورت برخورداري از امكان تحصيل به افرادي نابغه در سطح بين المللي تبديل مي شوند .
دختران جامعه سوم ايران بخصوص دختران ايلات استان همدان ، توانمند و مستقل بزرگ مي شوند و در مقابله با سخت ترين شرايط موفقند ، در بسياري از خانواده هاي عشاير تفاوت زيادي بين پسر و دختر بودن فرزند وجود ندارد زيرا در عشاير زنان حتي بيش از مردان به امور زندگي مي رسند ، براي مثال چوپاني ، مراقبت از دام ، قاليبافي ، تربيت و پرورش فرزندان و همچنين توليد مواد پروتيني و دامي از وظايف زنان در خانواده عشاير است .
به گفته بسياري از مسئولين كشوري سال 87 سالي بحراني در توليد محصولات كشاورزي و توليدات دامي است اما خطر خشكسالي تنها كشاورزان و باغداران را تهديد نمي كند بلكه براي عشاير يك شرايط ويژه را بدنبال داشته است . عشاير استان همدان از اين قاعده مستثني نبوده و به دليل خشكسالي در سال جاري كمي زودتر از زماني كه مي بايست به ييلاق برگردند به استان پا گذاشتند.
برگشت زود تر از موعد عشاير تهديدي جدي براي مراتع استان محسوب مي شود زيرا به دليل خشكسالي ، پوشش گياهي مراتع ما در سال جاري بسيار فقير گزارش شده و اگر مراتع بوسيله دام هاي اين عشاير نابود شوند و اگر سال آينده سالي پر از بارش باشد مي بايست در انتظار سيل هاي ويران كننده ناشي از اين اوامر باشيم .
اين مسافران خسته كه برخي از آنها چند هفته و برخي ديگر چند روزي است به خانه ييلاقي خود برگشته اند ، بهتر از ما و مسئولين مي دانند مشكلات آنها نه تنها با سال هاي پيش تفاوتي نكرده بلكه به دليل خشكسالي مي بايست با مشكلات بزرگتري ، جدي تر مبارزه كنند .
در اين راستا با همراهي مدير امور عشاير استان كه به روزنامه ايران زمين لطف داشتند به سوي چند منطقه از محل ييلاق عشاير حركت كرديم و به گفت و گو و مشاهده مشكلات عشاير بومي استان همدان از نزديك پرداختيم .
خوشبختانه شب قبل از حركت ما به سوي عشاير كمي باران باريده بود و از اين بابت خوشحال بوديم كه حداقل كمي از خستگي عشاير با باران ديشب شسته شده است .
در جاده ملاير تعدادي از عشاير به منظور رفع خستگي در حاشيه جاده و در زميني شخم خورده در حال چادر زدن بودند كه با ديدن ما دست تكان دادند ، يكي از افراد ايل بنام محمد حسين مرادي به استقبال ما امد كه با همراهي او به سوي چادر هاي عشاير راهي شديم .
پس از سلام و احوالپرسي با اعضا خانواده محمد حسين مرادي متوجه فشار و ناراحتي اعضا ايل همراه او شديم كه با جويا شدن دليل از همسر محمد حسين، به درگيري رخ داده چند ساعت قبل از حضور ايل در آن محل پي برديم .
پسر محمد حسين كه خودش صاحب دو فرزند پسر و يك فرزند دختربود هنگام عبور دادن دام هاي ايل با روستاييان درگير شده بود و از ناحيه دست و پا زخمي شده بود .
وي كه ظاهري خسته و بسيار آشفته داشت در تشريح حادثه پيش امده خود گفت : هنگام عبور دادن دام ها از اراضي كنار جاده چند روستايي به من حمله ور شدند كه باعث زخمي شدن من و تعدادي از دام هاي ايل شد .
اين مشكل تنها براي پسر محمد حسين مرادي پيش نيامده بلكه متاسفانه يكي از مشكلات عمومي عشاير و روستاييان استان ما است ، اين امر جدا از اينكه باعث آزردگي عشاير و روستاييان ما مي شود بايد ريشه يابي شده و دليل برخورد روستاييان با عشاير كوچ رو مشخص شود .
ما قصد نداريم يك طرفه به قاضي برويم و به روستاييان آن مناطق حق مي دهيم نگران محصولات كشت شده و مراتع خود باشند زيرا به هر حال شغل اين روستاييان نيز كشاورزي يا دامپروري است اما با توجه به شرايط بحراني در سال جاري انتظار مي رود هر دو گروه روستاييان و عشاير يكديگر را بيشتر دريابند و با همدلي بيشتر سعي در كمك به يكديگر را داشته باشند .
حسين شرفي دليل اين امر را بي اطلاعي برخي از افراد روستايي عنوان مي كند و مي گويد : در هر ييلاق – قشلاق عشاير برخي افراد روستايي اقدام به تصرف ايل راه هاي عشاير مي كنند ؛ براي مثال عشايري كه در طول ده ها سال عبور و مرور عشايري كه سابقه اي ديرينه در رفت و آمد از مسير هاي خود هستند حتما ايل راه هايي از آن خود داشته اند اما به مرور زمان اين ايل راه ها بوسيله افراد سود جو تصرف شده و هر بار كوچكتر شده اند ، در اين ميان براي عشاير تنها راه هايي كوچك و تنگ باقي مانده است كه از سويي براي خود عشاير و دام هاي آنها خطرآفرين است و از سوي ديگر با اندكي تجاوز دام از راه عشاير مورد آزار و اذيت روستاييان و يا كارشناسان منابع طبيعي قرار مي گيرند .
البته در اين ميان تعدادي از عشاير نيز به خواسته هاي روستاييان توجه نمي كنند و حقوق روستايان كه مالكان واقعي اراضي ان منطقه هستند را پايمال مي كنند كه اداره كل منابع طبيعي استان مسئول پيگير اين نوع منازعات است .
متاسفانه در اغلب موارد عشاير بدون در نظر گرفتن حق چراي دام روستاييان و يا زمين هاي زراعي آنها اقدام به چراندن دام هاي خود در مزارع روستاييان مي كنند كه اين امر درگيري هايي را نيز بدنبال دارد كه زخمي شده روستاييان اين منطقه و پسر محمد حسين يكي از نمونه هاي اين نزاع بود .
ناگهان سگ هاي نگهبان عشاير كه ساعتي قبل با ديدن ما براي حمله آماده شده بودند اما با ديدن محمد حسين آرام گرفته بودند ، پارس كردن را از سر گرفتند . اين نشاندهنده حضور افراد غريبه ي ديگري به غير از ما در اطراف چادر هاي عشاير بود .
كمي بعد دو تن از پيمانكاران اداره منابع طبيعي شهرستان ملاير ، به جمع صميمي ما در زير يكي از چادر هاي عشاير اضافه شدند .
چهره ناراحت و رنگ پريده عشاير حاكي از استرس هميشگي آنها ازديدن اين پيمانكاران بود و شايد عشاير دلير از دست بندهاي اين پيمانكاران مي هراسيدند زيرا يكي از مردان آنها چند ساعت قبل در برابر يك روستايي به نزاع پرداخته بود و ممكن بود اين افراد كه لباسشان نشاندهنده سمت آنها نبود ، يكي از حاميان همان روستاييان باشند .
به هر حال با گذشت چند دقيقه همه چيز براي ما روشن شد اين پيمانكاران كه در چهره آنها خستگي اما حس تعهد و حفاظت از منابع ملي موج مي زد ، مي خواستند اين عشاير تن خسته را از زميني كه ، صاحب زمين شخم زده بود ، بيرون كنند .
به هر حال عشاير ما در مسير كوچ مي بايست در برابر منابع ملي و سرمايه كشاورزان احساس مسئوليت كرده و خود را ملزم به رعايت حقوق اين قشر زحمت كش كشورمان بدانند .
براي مثال اين ايل كه در مسير خود قصد استراحت و انتظار براي رسيدن ساير دوستان خود را داشتند نبايد در مزرعه اي اطراق كنند كه كشاورزي با اميدي انرا شخم زده است .
پس از چند جمله صحبت كه بين بزرگان اين ايل و پيمانكاران منابع طبيعي رد و بدل شد ، عشاير بدون هيچگونه دفاع و يا توجيهي قول دادند زودتر آن مكان را ترك كنند، خوشبختانه اين ايل از عشاير استان بسيار منطقي بودند و خيلي راحت تخلف خود را پذيرفتند .
اين كارشناسان نيز با اندكي ارشاد عشاير و قبول صحبت هاي آنها به ايل فرصت دادند 24 ساعت ديگر نيز در آن منطقه اطراق كنند .
به ياد مطلبي افتادم كه يكي از همكارانم كه هم اكنون در يكي از كشور هاي اروپايي زندگي مي كند نقل مي كرد : با افزايش آلاينده ها در سطح شهر هاي كشورهاي اروپايي مردم اين كشورها در رفتن به روستا با يكديگر رقابت مي كنند و زندگي كوچ نشيني يك رويا براي ساكنين اين كشور هاست ، از سوي ديگر به برخورد با يك توليد كننده فكر كنيد ، اين عشاير توليد كننده اصلي دام و لبنيات در كشور ما محسوب مي شوند اگر چه كارخانه اي ندارند اما هر يك از آنها لايق برخوردي محترمانه همچون يك مدير عامل هستند اما اين امر نبايد موجب بروز هر گونه تخلفي در سطح مراتع ما شود و حفظ اين مراتع از رسالت هاي اصلي و انكار ناپذير كارشناسان و محيط بانان كشور ما است .
حسين شرفي ، مدير امور عشاير استان يادآور مي شود : بسياري از اين عشاير در تملك اراضي حق دارند و نمي خواهند از مراتعي كه متعلق به انها نيست سوء استفاده كنند اما به دليل اينكه اكثر آنها بي سواد يا كم سوادند نمي توانند از خود دفاع كنند و گاه نيز به همين دليل بي اطلاعي حقوق سايرين را علي رغم ميل باطني ضايع مي كنند .
در اين ارتباط مدير كل اداره كل منابع طبيعي استان نيز با قدر داني از كارشناسان و پيمانكاران خود مي گويد : مطمئن باشيد كارشناسان ما همواره دغدغه حفظ و ارتقا منابع طبيعي استان را دارند .
موسي اميرخاني ادامه مي دهد : كارشناسان اداره منابع طبيعي سعي مي كنند با برخوردي قاطعانه از بروز بي قانوني جلوگيري كنند و مطمئن باشيد نحوه برخورد آنها بيشتر ارشادي است تا توسل به زور و فشار بر عشاير ، كه خوشبختانه خود اين عشاير نيز منطقي بوده و در انجام رسالت به پيمانكاران و كارشناس ما مساعدت مي كنند .
وي افزود : ما سعي مي كنيم هر جايي كه حق با عشاير است از حقوق عشاير دفاع كرده و جايي كه حق با روستايي از روستايي حمايت كنيم ، به هر حال اين دوجامعه داراي مراودات وسيعي با يكديگر هستند .
وي در پاسخ به اين سوال كه مرجع شما در ايجاد عدالت بين روستاييان و عشاير معترض چيست ، تاكيد مي كند : ما بر اساس مدرك و سند مرتع و همچنين پروانه چرا قضاوت مي كنيم .
پس از چند دقيقه صحبت با اين عشاير كه از ايل ترك تركاشوند و از طايفه ورمرزيار بودند و از پل دختر محل قشلاقشان به سوي ارتفاعات ابرو در حال حركت بودند ، براي بازديد و گفت و گو با ساير ايلات مستقر در حوالي ملاير به راه افتاديم ، اما در راه خداحافظي با اين طايفه خونگرم به ياد سهام عدالت عشاير افتاديم . اين خانواده در پاسخ به اين سوال كه آيا تا كنون از مزاياي سهام عدالت برخوردار شده ايد به ما جواب منفي دادند ، آنها اذعان داشتند كه تا كنون تنها اقدام به ثبت نام شده و براي انها اين ثبت نام هيچگونه فايده ي درخور توجهي نداشته است .
مدير عشاير استان در واكنش به اين گفته عشاير تاكيد كرد : تا كنون از 98 درصد عشاير استان همدان براي اخذ سهام عدالت ثبت نام به عمل آمده است اما به دليل نقص هاي موجود در اين طرح هنوز به عشاير نه تنها استان بلكه عشاير كل كشور هيچگونه سودي از سهام تعلق نگرفته است .
وي اضافه كرد : سهام عدالت مي تواند در رفع بسياري از نياز هاي مالي عشاير موثر واقع شود بنابراين ما پيگير تخصيص اين منابع به عشاير هستيم اما زمان تخصيص آن هنوز مشخص نشده است .
در ادامه راه به سوي يكي از زيبا ترين مناطق شهرستان ملاير كه طبيعتي توصيف ناپذير داشت حركت كرديم ، در راه سرسبز اين منطقه از روستاهايي عبور كرديم كه به دليل مهاجرت ساكنين آنها به شهر خالي از سكنه شده بودند . يكي از اين روستاها روستاي طاعون آباد بود .
ديدن اين گونه روستاها حس اندوه باري بدنبال دارد ، روزي در اين روستاهاي خالي از سكنه اهالي با اميد در حال تلاش بودند و با كشاورزي يا دامپروري روزگار مي گذارانند ، مراسم هاي شاد، عروسي ها و بازي هاي بچه گانه كودكان روستا در ذهن اين آب و خاك نقش بسته بود اما هم اكنون به جز ويرانه هايي از جنس كاه گل و سنگ اثر ديگري از اهالي روستا باقي نمانده است .
شرفي با ديدن اين روستا به ياد طرح اخير ارايه شده به دولت افتاد و توضيح داد : به منظور اسكان عشاير مي توان با خريداري روستاهاي خالي از سكنه كه قيمت آنها حدود هفتصد ميليون تومان است اين روستاهاي خالي از سكنه را از نو آباد كرد .
اين طرح مدير امور عشاير يك ايده جالب توجه است و هر چند ممكن است اين شبهه ايجاد شود كه اين روستاها اگر مكان هاي مناسبي براي زندگي بودند خود اهالي از آنجا مهاجرت نمي كردند اما واقعيت اينست كه اين روستاهاي رها شده در بطن بيابان ها و دشت هاي كشور مي تواند محلي امن براي عشاير تلقي شده همچنين وجود آب و خاك در اين روستاها براي عشاير علاقمند به اسكان يك گنج عظيم محسوب مي گردد و اگر در اينگونه مكان ها آب وجود نداشته باشد مي توان با بهره گيري از علوم نوين به اين مناطق آبرساني كرد .
شرفي از ارايه اين طرح به دولت خبر داد و گفت : اين طرح ارايه شده و اگر اعتبارات لازم براي تحقق اين هدف تامين شود مي توان گامي موثر در جهت ايجاد رفاه براي عشاير فراهم آورد .
در ادامه مسير و در نزديكي محل چادر هاي طايفه سهرابي ايل يارمطاقلو زمين ناهموار مسير رفت و آمد عشاير توجه را جلب مي كرد ، به هر حال اين عشاير علاوه بر دام داراي وسايلي نيز هستند كه براي حمل آنها به راهي سهل نياز دارند .در اين ميان مدير عشاير قول دادند براي راحتي عبور و مرور عشاير راه هاي اينجنيني را اصلاح كنند هر چند بر اساس آيين نامه ساماندهي عشاير مصوب هيات وزيران مي بايست امكانات جابه جايي و راه هاي سهل و الوصول در مسير كوچ براي عشاير فراهم آورده شود .
در ادامه سفر چند ساعته خود و با گذشت از مسيري بكر به زيست بوم عشايري يك ايل ديگر بنام يارمطاقلو رسيديم كه طايفه ظهرابي در آن چادر هاي خود را برپا كرده بودند . فرزندان يكي از بزرگان اين ايل كه از ابتداي سفر همراه ما بود به نام پيرحسين ظهرابي با ديدن وانت ابي رنگ او به سرعت به سوي خودرو او حركت كرده و سوار ماشين وي شدند كه اين سرعت عمل كودكان عشايري تحسين برانگيز بود .
به هر حال ما در محل ايل وي در ارتفاعات موليجه از ماشين پياده شديم و به اميد پيدا كردن جواب هاي سوال خود به سوي چادر هاي برپا شده اين ايل راه افتاديم .
زمانيكه در جادر پير حسين نشستيم و با وي به گفت و گو پرداختيم ، به عمق انديشه و طرز تفكر اين پيرمرد پي برديم . پيشنهاداتي كه اين پيرمرد پيرامون مشكلات عشاير خود ارايه مي كردند بسيار جالب و در حين حال منطقي و عملي بود .
اين مرد ميانسال كه چهره ي شكسته اش از تجربيات فراوانش در زندگي عشيره اي خبر مي داد پيرامون برخي از مشكلات عشاير در دادگاه ها مي گفت : اگر مي توانستيم نماينده اي در دادگستري داشته باشيم كه مسئول رسيدگي به مسايل و مشكلات حقوقي عشاير باشد شايد كمي از مشكلات ما كه دليل اصلي آن بي اطلاعي است ، رفع مي شد .
پير حسين ظهرابي اضافه كرد : من براي سند دار كردن اراضي يك مشكل حقوقي داشتم بطوريكه فردي كه هيچ گونه حقي در مراتع ايل ما نداشت قصد داشت با سوء استفاده از بي اطلاعي ايل مراتع ما را تصرف كند .
اما خوشبختانه توانستيم براي 200 هكتار ا اراضي اين محل سند بگيريم اما هم اكنون نيز براي 6و نيم هكتار از اراضي مشكل حقوقي داريم .
وي حفاظت از مراتع و محيط زيست را در الويت ديدگاه خود به دشت هاي استان مي داند و مي گويد : من حتي اگر ببينم به مراتعي كه نبايد دام وارد شود كسي تعرض مي كند به سازمان منابع طبيعي خبر مي دهم اما خود آنها پيگيري نمي كنند . وي تاكيد مي كند : ما براي طبيعت ارزش بيشتري نسبت به جمعيت شهري و روستايي قايل هستيم زيرا زندگي خود را از اين رهگذر مي گذرانيم .
براي مثال خود من تا كنون چند هكتار از اراضي كه در اين اطراف است را كوپه كاري كرده ام .
پيرامون اين مطلب نيز كه اداره كل منابع طبيعي استان در پيگيري گزارشات عشاير كوتاهي مي كند ، مدير كل منابع طبيعي استان همدان با بيان اينكه بعيد مي دانم چنين موضوعي تا به حال اتفاق افتاده باشد اذعان داشت : اينگونه گزاراشات خيلي كم اطلاع داده مي شود اما در صورت اطلاع ما از اين نوع گزارشات روند به اين نحو است كه ما پس از استحضار دام هاي فرد متخلف را سرشماري مي كنيم و با بررسي پروانه چرا در صورتيكه تعداد دام ها بيش از تعداد اعلام شده باشد و يا دام ها در محلي باشند كه حق قانوني چرا در آن منطقه را ندارند ، متخلف را به مراجع قانوني معرفي مي كنيم .
در ميانه راه و همچنين در چادر ايل ...
صحبت هاي مفيدي در مورد مشكلات فعلي عشاير شد كه با تعارف چاي از سوي همسر خونگرم پيرحسين به ياد يكي از انها افتاديم ، قند، از سال هاي گذشته تا كنون به برخي از كالاهاي اساسي
جمعيت شهري ، روستايي و عشاير يارانه تعلق مي گرفت .
يكي از مهمترين اين كالاها كه در جامعه عشايري به دليل اينكه از شهر دور هستند و به تنقلات دسترسي ندارند بسيار مهم است ، قند است .
عشاير مي بايست همه شب نگهبان دام هاي خود باشند كه تنها خوراكي كه به آنها در شب زنده داري كمك مي كند ، مصرف چاي است . اما متاسفانه سهميه قند عشاير از سال جاري از ميزان 4 كيلو 800 گرم به 1كيلو و 200 گرم كاهش يافت بعبارتي اين سرانه در حد سرانه يك فرد شهري پايين آمد .اين امر يكي از دغدغه هاي عشايري بود كه ما مهمان آنها بوديم .
چادر اين عشاير بر روي سازه هايي مربع و مستطيلي شكل بنا شده بود كه يكي از فعاليت هاي مديريت عشاير استان بود ، مدير امور عشاير در اين ارتباط مي گويد : ايجاد زير ساخت هايي در زيست گاه هاي عشاير فعاليتي است كه در سال جاري اغاز شده است ، اما متاسفانه برخي از افراد روستايي اقدام به تخريب اين زير ساخت ها مي كنند كه در اين زمينه مي بايست فرهنگ سازي هاي بيشتري صورت گيرد . اين گونه زير ساخت ها مي تواند در كاهش بيماري هايي كه ناشي از برخورد و زندگي بر روي خاك است موثر باشد .
شرفي همچنين در پاسخ به اين سوال خبرنگار ايران كه نظر شما راجع به اسكان عشاير كوچ رو چيست گفت : اسكان عشاير و يا ساماندهي عشاير كوچنده دو طرز تفكر است كه ما هر دو را پذيرفته ايم . اصل و اساس براي ما خواست خود عشاير است .اگر ايل يا طايفه اي از عشاير بخواهند اسكان يابند ما به آنها با برنامه ريزي و حمايت كمك مي كنيم تا محلي مناسب براي زندگي بيابند و به انها در افزايش درآمدشان ياري مي رسانيم و اگر طايفه اي بخواهند كوچ كنند با ساماندهي آنها و ارتقا شاخص هاي برخورداري و خدمات عمراني و زير بنايي سعي در كمك و تسهيل كوچ داريم .
مدير امور عشاير همچنين پيرامون بيمه دام عشاير اضافه كرد :
هر گوسفند 4500 تومان بيمه مي شود كه اين رقم سنگيني براي عشاير است از سوي ديگر بيمه در پرداخت غرامت به عشاير بسيار سخت گير است براي مثال براي پرداخت غرامت به گوسفندي كه خارج از استان همدان تلف شده سخت گيري مي شود و يا در ازاي پرداخت غرامت به ازاي هر گوسفند به دليل نصب گوشواره هايي خاص ، گوش گوسفند را طلب مي كند .
به گفته وي هم اكنون حدود 13 هزار نفر عشاير ييلاق خود را در استان همدان مي گذارانند اين تعداد از عشاير همچنين قشلاق خود را در چهار استان لرستان ، خوزستان ، ايلام و كرمانشاه مي گذرانند .
